Ý NGHĨA DÒNG CHỮ XĂM TRÊN LƯNG JOHN WICK
‼️Cảnh báo: Bài dài, phân tích sâu.
Trên lưng John có xăm dòng chữ: FORTIS FORTUNA ADIUVAT. Nó thường được dịch là: Fortune Favours the Bold – Vận may đứng về phía sự táo bạo/sự liều lĩnh. Tuy nhiên, cách dịch này chưa chính xác.
Trước tiên, bối cảnh xuất hiện dòng chữ này cần được làm rõ. Nhiều người cho rằng nó là phương châm hoạt động của Thủy quân lục chiến Hoa Kì. Điều này sai, vì phương châm đó như sau: fortES fortuna Juvat (các kí tự in hoa khác với kí tự trong dòng chữ xăm trên lưng John). Nhiều ý kiến lại cho rằng dòng chữ này bắt nguồn từ Kitô giáo. Điều này cũng sai. Nó liên quan đến một nữ thần không thuộc Kitô giáo. Và ta cũng thấy rằng, việc trả thù và giết người – rất nhiều người – hoàn toàn phản Kitô giáo.
FORTIS FORTUNA ADIUVAT – với cách đánh vần như vậy, nó là ngôn ngữ Latin cổ, loại lâu đời nhất, cũ hơn nhiều so với tiếng Latin hiện đại mà Thủy quân lục chiến Hoa Kì sử dụng, thậm chí còn có niên đại lâu hơn cả tiếng Latin thời trung cổ. Đó là một câu tục ngữ cổ xưa, trước cả thời kì tiền Kitô của Caesar. Nó khoảng 2500 tuổi. Như vậy, bối cảnh lịch sử khi con người tin vào tự nhiên và các vị thần khác nhau trong cuộc sống (pagan) sẽ phù hợp để chúng ta tìm hiểu ý nghĩa của dòng chữ.
FORTIS = ‘(The) Strong (ones)’ – Những người mạnh mẽ. Là một danh từ số nhiều, sẽ phù hợp khi cho rằng FORTIS đề cập đến một nhóm người cụ thể, không phải nói đến thứ trừu tượng như ‘sức mạnh’ (strength), cũng không phải về dự định (intention) hay thái độ (attitude) có liên quan đến ‘sự táo bạo/sự liều lĩnh’ (boldness).
Tiếp theo, ta tách riêng từng từ để phân tích.
FORTUNA là một Nữ thần La Mã (Roman Goddess), hiện thân cho May mắn (luck) và/hoặc Số phận (fate) – một lực lượng tâm linh chứa cả điều tốt lẫn xấu. FORTUNA nằm ngay trung tâm của hình xăm và nếu nhìn kĩ, ta có thể thấy nó được viết hoa cách điệu một chút, hơi khác so với hai từ còn lại, giống cách chúng ta viết hoa các danh từ riêng trong tiếng Anh. Do đó, FORTUNA không chỉ vận may, theo nghĩa may mắn nói chung hoặc về phương diện có liên quan đến tiền bạc nói riêng. Ở đây, FORTUNA là Nữ thần của Số phận và May mắn.
ADIUVAT = ad + iuvat. Tiền tố ‘ad’ mang nghĩa ‘to/toward’ – về phía, đối với, hướng tới. ‘Iuvat’ mang nghĩa ‘help/aid/save’ – sự giúp đỡ, sự cứu giúp, sự cứu chuộc. Như vậy, ‘ad+ iuvat’ sẽ có nghĩa ‘to come and aid’ hoặc ‘to come and save’ (đến và/để cứu giúp). Khi nói về nữ thần, cách diễn đạt: nữ thần đến để cứu giúp…sẽ hợp lý. Cần nhấn mạnh rằng, ADIUVAT không mang nghĩa ‘ban ơn’ (favour), favour có thể gần nghĩa với iuvat, nhưng không gần nghĩa với adiuvat.
Sau khi phân tích từng từ, sắp xếp lại trật tự từ theo ngữ pháp tiếng Anh, ta sẽ có cách hiểu như sau:
FORTIS FORTUNA ADIUVAT = It is only the strong ones that Fortuna (The Goddess) comes to save (Chỉ những kẻ mạnh mẽ mới được Nữ thần Số phận bảo hộ)
Cách dịch trên theo nhiều người cũng không khác gì so với cách dịch phổ biến: Fortune Favours the Bold (Vận may đứng về phía sự táo bạo/sự liều lĩnh). Nhưng, nếu nhìn toàn cảnh phần 1 và 2, bạn sẽ thấy khác. Dòng chữ trên lưng John phản ánh số phận của gần như tất cả các nhân vật chính trong cả hai phần phim.
Trong phần 1, Iosef Tarasov, kẻ đánh John, cướp xe, giết chó của anh, là một kẻ táo bạo, liều lĩnh. Aurelio and Viggo không đánh giá cao sự táo bạo đó. Thực tế, chính sự liều lĩnh đó đã dẫn Iosef đến cái chết – điều trái ngược hoàn toàn với vận may.
Cũng trong phần 1, nhìn vào hành động của John, ta có thể thấy anh mạnh mẽ và thông minh, hơn là táo bạo, liều lĩnh. Cái chết của chú chó khiến anh đau đớn vô cùng. Anh chỉ có một mục tiêu duy nhất trong suốt phần 1: trả thù kẻ đã giết chó – mạng đổi mạng. Anh không nóng vội, liều lĩnh mà điềm tĩnh trước mọi tình huống. Anh thông minh, biết tranh thủ thời gian, nắm lấy cơ hội, giải quyết gọn gàng mọi thứ cản trở anh. Cuối cùng, John thành công. Anh mạnh mẽ và dũng cảm, do đó may mắn hơn những kẻ nóng vội, liều lĩnh, táo bạo – đại diện là tên trùm Mafia Nga.
Sang phần 2, ta cũng có thể thấy rõ điều này: táo bạo không hề tạo ra vận may. Lần này, kẻ liều lĩnh là John khi anh giết Santino ngay tại Continental, đồng nghĩa với việc phá luật. Điều này đẩy John vào hoàn cảnh ngặt nghèo. Anh bị truy đuổi bởi cả thế giới sát thủ với cái giá 14 triệu đô cho mạng của mình.
Vậy trong phần 2, ai là kẻ được Nữ thần Số phận bảo hộ, nếu không phải là John? Đó là Cassian. Cassian chỉ truy sát John khi gã buộc phải trả thù cho Gianna. Phân cảnh cực kì căng thẳng của phim là khi Cassian ngồi cùng John tại Continental, gã không giết John, gã chỉ chờ đợi, gã làm theo luật. John dành nhiều sự tôn trọng Cassian, có lẽ vì gã đã thể hiện được sức mạnh và sự dũng cảm, như cách mà John đã thể hiện.
Và chắc chắn rằng trong phần 3, dòng chữ ấy cũng sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ mạch truyện.
John Wick: Chapter 3 – Parabellum dự kiến khởi chiếu 17/05/2019.
Nguồn: quora, theskullandsword