Dịch: Ngọc | Bài dịch thuộc quyền sở hữu của dịch giả và chỉ được đăng tải tại Weibo Việt Nam, vui lòng không tự ý repost.
Bởi vì vũ trụ không hề thưởng cho đạo đức.
Tổ tiên chúng ta đã sớm nói rồi: “Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu” (Trời đất không có tình riêng, coi muôn vật như chó rơm – trích Đạo Đức Kinh của Lão Tử).
Vũ trụ vốn dĩ chẳng hề biết đạo đức là cái gì, bởi vì đạo đức thuộc về thực tại xã hội, là do con người tạo ra. Nó sinh ra là để ràng buộc hành vi, chứ không phải một phần trong quy luật trò chơi của vũ trụ.
Đạo đức là sự ràng buộc của pháp luật mở rộng ra bên ngoài, nhằm giúp mỗi người duy trì các quy tắc xã hội đang vận hành tốt hơn. Người xây dựng quy tắc khác nhau thì đạo đức cũng có sự khác biệt. Nhìn chung, đây là một sự ràng buộc, là một loại tri thức hiển nhiên, càng nhiều người biết, càng nhiều người tuân thủ thì càng tốt.
Đạo đức, về bản chất là những gì người khác nói cho bạn biết.
Những ai luôn tin vào những điều người khác nói rất dễ trở thành những chú cừu ngoan ngoãn. Rất nhiều đứa trẻ có thành tích xuất sắc đều dễ gặp phải tình trạng này, bởi vì con đường giáo dục nói với bạn rằng, chỉ cần đủ giỏi giang ngoan ngoãn thì sẽ có cuộc sống khá tốt. Những đứa trẻ ngoan này được dạy dỗ để rồi luôn cho rằng một người tốt đúng nghĩa phải là người giỏi cả về năng lực lẫn chuẩn mực đạo đức. Họ dùng tiêu chuẩn này để tự yêu cầu bản thân, và cũng kỳ vọng người khác như vậy. Thế nên khi lớn lên, họ rất dễ bị thất vọng, bởi vì đây vốn dĩ không phải là bản chất thực sự của thế giới.
Đạo đức là thứ dùng để ràng buộc con người. Tự bản thân chúng ta phải luôn học cách sinh tồn. Tất cả những chú cừu ngoan ngoãn đều nên bù đắp lại bài học này khi trưởng thành, để hiểu được những quy luật thực sự của thế giới này.
Vậy vũ trụ thưởng cho cái gì?
Vũ trụ thưởng cho “Bản ngã”, chính xác hơn là “Chính mình”. Bởi vì mỗi chúng ta thực chất đều là một phần của vũ trụ, vũ trụ hy vọng bản thân nó trở nên phong phú hơn, do đó nó phải mượn mỗi người chúng ta để thể hiện điều đó.
Nếu bạn đủ coi trọng bản thân, đủ tự trọng, tự yêu thương, tự tin, sống hết mình vì bản thân, đi làm những việc mình thực sự muốn làm, thì bạn đã đạt được mục tiêu của vũ trụ, giúp vũ trụ trở nên phong phú hơn, và bạn sẽ nhận được phần thưởng.
Còn nếu một người đến cả bản thân mình còn không coi trọng, lúc nào cũng muốn hy sinh bản thân, làm bản thân tủi thân, phủ nhận chính mình, dồn toàn bộ sự chú ý lên người khác, ý đồ thông qua người khác để thỏa mãn cảm giác đạo đức của bản thân…
Kiểu người tốt như vậy không phải xuất phát từ khát khao chân thành trong nội tâm mà sẵn lòng cho đi, mà là để thỏa mãn một sự thiếu hụt nào đó. Ngay cả động cơ ban đầu của họ cũng có vấn đề, nên kiểu người như vậy sẽ không được vũ trụ yêu thích, cũng sẽ không nhận được phần thưởng, và cuộc đời của họ cũng sẽ chẳng khá lên được.
Đây là lý do vì sao người tốt lại không gặp lành, bởi vì cái “Tốt” đó là sự bất lực, là sự thiếu hụt, là sự hèn nhát, chứ không phải cái “Tốt” thực sự. Kiểu “người tốt” như vậy sẽ không có quả lành.
Trái lại, một số “kẻ xấu”, những kẻ cực kỳ ích kỷ (chẳng hạn như người có hội chứng NPD – rối loạn nhân cách ái kỷ), ngược lại lại sống khá ổn. Đó là vì ít nhất họ biết coi trọng nhu cầu của bản thân, biết tự giành lấy lợi ích cho mình. Đôi khi họ không ngần ngại làm hại người khác (tôi không hề cổ súy cách làm này, làm hại người khác chắc chắn sẽ bị báo ứng, không phải không trả, chỉ là nhân quả chưa đến mà thôi).
Cho nên tôi luôn nói rằng, thiện lương không phải là một phẩm chất, mà là một năng lực, một sự lựa chọn. Đó là sự lựa chọn mà khi bạn rõ ràng có thể chọn cách mặc kệ, nhưng bạn vẫn kiên quyết ra tay giúp đỡ. Sự thiện lương như vậy mới là thiện lương thực sự, mới là thiện lương có giá trị, mới gieo xuống hạt giống thiện quả của riêng bạn. Bởi vì khi bạn lựa chọn thiện lương, bạn cũng đang sâu sắc thể hiện rằng: Tôi muốn trở thành một người như thế này.
Đây mới là logic của vũ trụ: “Tôi muốn” – “Tôi khao khát” – “Tôi trở thành”.
Tôi thể hiện ra, vũ trụ viết nên, đây chính là cái gọi là “Hiện thực hóa”.
Nguồn: https://www.zhihu.com/question/521146853